Przymiotniki

Przymiotniki dają uzupełniające informacje o rzeczownikach. Forma przymiotnika musi zgadzać się z formą rzeczownika. Zatem, większość przymiotników ma trzy formy.

Forma podstawowa  - Liczba pojedyncza

męsko-żeński (en)

nijaki (et)

En stor bil

Et stort hus

Bilen er stor

Huset er stort

 

Przysłówek:

 

 

Vi køber stort ind

liczba mnoga:

To store huse

Husene er store

forma określona:

Den store bil

Det store hus

Prawie wszystkie przymiotniki mogą być używane jako przysłówki po dodaniu końcówki –t.

Końcówka –e

W liczbie mnogiej forma nie jest uzależniona od rodzaju,

W formie określonej forma nie jest uzależniona ani od rodzaju ani od liczby.

Ogromna większość przymiotników odmienia się następująco:

stor

stort

store

rød

rødt

røde

sød

sødt

søde

dygtig

dygtigt

dygtige

Niektóre przymiotniki mają identyczną formę męsko-żeńską i nijaką:

egoistisk

egoistisk

egoistiske

glad

glad

glade

træt

træt

trætte [t > tt]

Istnieją też inne odmiany:

forkølet

forkølet

forkølede

lille

lille

små

grov

groft

grove

blå

blåt

blå

 

gammel

gammelt

gamle

Niektóre nie odmieniają się w ogóle:

moderne

moderne

moderne

Stopniowanie przymiotników

Stopień:

równy

wyższy

najwyższy

 

-ere

-est

rig

rigere

rigest

høj

højere

højest

Spółgłoski poprzedzone krótką samogłoską często podwajają się kiedy są stopniowane:

dum

dummere

dummest

grøn

grønnere

grønnest

træt

trættere

trættest

Przymiotniki kończące się na –ig stopniują się przez -ere, -st:

vigtig

vigtigere

vigtigst

billig

billigere

billigst

dejlig

dejligere

dejligst

Istnieje też inne odmiany:

stor

større

størst

doven

dovnere

dovnest

Niektóre stopniują się nieregularnie:

gammel

ældre

ældst

god

bedre

bedst

lille

mindre

mindst

ung

yngre

yngst

 

mange

flere

flest

meget

mere

mest

Niektóre przymiotniki stopniują się przez ”mere” „mest” np.:

1. Niektóre przymiotniki dwusylabowe i prawie wszystkie trzy– i więcejsylabowe.

populær

mere populær

mest populær

sulten

mere sulten

mest sulten

2. Przymiotniki z końcówką: -et, -isk i niektóre inne.

forkølet

mere forkølet

mest forkølet

egoistisk

mere egoistisk

mest egoistisk

Porównanie:

Tina er lige så sulten som Jens.

Tina er lige så høj som Jens.

Tina er mere sulten end Jens.

Tina er højere end Jens.

Tina er den mest sultne i sin klasse.

Tina er den højeste i sin klasse.

Przymiotnik jako rzeczownik.

Niektóre przymiotniki są używane też jako rzeczowniki. Takie przymiotniki są najczęściej używane jako rzeczowniki w liczbie mnogiej, w formie określonej:

de arbejdsløse

de voksne

de unge

Liczba pojedyncza

nieokreślona

Vi har en ansat som samler på frimærker.

określona

Den ansatte ville have ferie.

Liczba mnoga

nieokreślona

Vi har 16 ansatte.

określona

De ansatte gik i strejke.

 

 

Związki stałe

 

Niektóre przymiotniki wymagają użycia określonego przyimka. Na przykład:

dygtig til

dobry w

dygtig til at male

flink til

chętny do

flink til at lave indkøb

flittig til

robić coś z zapałałem

flittig til at lave lektier

forelsket i

zakochany w

Jørgen er forelsket i Anna

 

forskellig fra

różny od

skruer er forskellige fra søm

forvirret over

roztargniony czymś

forvirret over nyhederne

glad for

uradowany czymś

jeg er glad for at se dig

god til

dobry do/ w

god til at bokse

god mod

dobry dla

god mod dyr

høflig overfor

uprzejmy wobec

høflig overfor alle

interesseret i

zainteresowany czymś

interesseret i politik

kærlig overfor

czuły wobec

kærlig overfor hende

nervøs over

czegoś

hun er nervøs over ham

nysgerrig efter

ciekawy czymś

nysgerrig efter at vide noget

venlig overfor

miły wobec

venlig overfor sine ansatte

 

vild med

zachwycony czymś

vild med frikadeller

Do góry strony