Zaimki osobowe

 

 

 

 

Liczba pojedyncza

Liczba pojedyncza

 

Mianownik

Biernik

Dopełniacz

Dopełniacz

 

 

 

Rodzaj męsko-żeński (en)

Rodzaj nijaki (et)

ja

jeg

mig

min

mit

ty (kom. 1)

du

dig

din

dit

Pan (Kom. 1)

De

Dem

Deres

Deres

on (Kom. 2)

han

ham

hans

hans

ona (Kom. 2)

hun

hende

hendes

hendes

swój (Kom. 2+3)

 

 

sin

sit

on, ona (Kom2)

den

den

dens

dens

ono (Kom. 2)

det

det

dets

dets

my

vi

os

vores

vores

wy (Kom. 1)

I

jer

jeres

jeres

Państwo (Kom. 1)

De

Dem

Deres

Deres

one, oni

de

dem

deres

deres

Kom. 1 - W duńskim w drugiej osobie istnieje rozróżnienie między formą normalną i formalną:

ty

Hvornår skal du på ferie?

Kiedy jedziesz na wakacje?

Pan

Hvornår skal De på ferie?

Kiedy Pan jedzie na wakacje?

wy

Hvornår skal i på ferie?

Kiedy jedziecie na wakacje?

Państwo

Hvornår skal De på ferie?

Kiedy Państwo jadą na wakacje?

W liczbie pojedynczej forma formalna jest już bardzo rzadko używana, a czasami wręcz komiczna. Jest ogólnie przyjęte, że mówi się „De” do królowej. Formę tę można też spotkać wśród nielicznych starszych osób i w bardzo ekskluzywnych sklepach. Istnieją też firmy, które w kontekstach handlowych stosują formę formalną, ale stanowią one wyjątek.

Podobnie w liczbie mnogiej forma formalna należy do rzadkości, niemniej jednak jest używana częściej niż w liczbie pojedynczej, szczególnie jeżeli zwracamy się do większej grupy odbiorców.

Kom. 2 

Han/ hun + ham, hans, hende, hendes, sin, sit, sine: odnosi się do ludzi i czasami do zwierząt.

den (rodzaj męsko-żeński)/ det (rodzaj nijaki) + dens, dets: odnosi się do rzeczy i czasami do zwierząt.

Kom. 3

Sin/ sit/ sine używa się w 3. osobie pojedynczej kiedy podmiot zdania jest identyczny z przyimkiem osobowym.

Jens kører til arbejde på sin cykel

 

Dopełniacz - liczba mnoga

Refleksyjny

ja

mine

mig

ty

dine

dig

Pan

Deres

Dem

on

hans

sig

ona

hendes

sig

swój

sine

 

ona, ona

dens

sig

ono

dets

sig

my

vores (Kom. 4)

os

wy

jeres (Kom. 4)

jer

Państwo

Deres

Dem

one, oni

deres

sig

Kom. 4

Vores/ jeres. Można usłyszeć archaiczną już formę

Rodzaj męsko-żeński: vor/jer

Rodzaj nijaki: vort/ jert

Liczba mnoga vore/ -

 

 

Ponieważ czasownik w języku duńskim nie wskazuje na osobę, prawie zawsze trzeba używać zaimków osobowych w zdaniach.

Mianownik (forma podstawowa) używamy dla podmiotu zdania.

Biernik używamy dla dopełnienia (bliszego i dalszego) oraz w wyrazeniach przyimkowych.

Dopełniacz używamy w funkcji possesywnyej.

 

Zaimki refleksyjne

Zaimki refleksyjne w języku duńskim są używane stosunkowo rzadko.

Stosujemy je przeważnie przy nielicznych czasownikach zwrotnych, żeby wskazać, że czynność odnosi się do podmiotu zdania.

Han vasker sig

On się myje

Jeg vasker mig

Myję się

Han skynder sig

On się spieszy

W duńskim zaimki refleksyjne nie wskazują na wzajemność. Żeby wyrazić wzajemność używamy zaimka wzajemnego „hinanden”.

De vasker sig

Myją się (każdy myje siebie)

De vasker hinanden

Myją się (on myje ją i ona myje jego)

De elsker hinanden

Kochają się

Zaimki wskazujące

 

Rodzaj męsko-żeński

Rodzaj nijaki

Liczba mnoga

ten/ ta/ to/ te/ ci

den her

det her

de her

ten/ ta/ to/ te/ ci

denne

dette

disse

tamten/ tamta/ tamto/ tamte/ tamci

den (der)

det (der)

de (der)

ten sam/ ta sama/ to samo/ te same/ ci sami

den samme

det samme

de samme

sam, sama, samo, same, sami

selv

selv

selv

jaki, jaka, jakie, jacy

sikken

sikket

sikke

Zaimki względne

Najczęściej używanymi zaimkami względnymi w duńskim to „som” i „der”. W dopełniaczu „hvis” zastępuje som/ der. W funkcji podmiotu zdania słowa te często przeplatają się przypadkowo.

Den læge, som/ der arbejder på hospitalet, er polak.

Lekarz, który pracuje w szpitalu, jest Polakiem.

Den mand, som/ der solgte os huset, er en svindler.

Mężczyzna, który sprzedał nam dom, jest oszustem.

De biler, som/ der kører i Polen, er ofte gamle.

(Te) samochody, które jeżdżą po Polsce, często są stare.

Bussen, hvis motor var ved at brænde sammen, skramlede derudaf.

Autobus, którego motor był bliski spalenia się, wjechał z łoskotem prosto na drogę.

Som” ma jednak trochę szerszy zakres używania niż „der”, ponieważ „der” może występować tylko w funkcji podmiotu zdania. „der” nie używamy również po spójnikach „eller”, „med” i „og”.

Jeg kender en mand, som er politikker, og som ikke er korrupt. (og)

Znam mężczyznę, który jest politykiem i nie bierze łapówek.

Den film, som vi så i sidste uge, kommer i fjernsynet på lørdag.

Film, który oglądaliśmy w zeszłym tygodniu, pokażą w telewizji w sobotę (dopełnienie)

Det hotel, som jens boede på, var godt.

Hotel, w którym mieszkał Jens, był dobry. (dopełnienie)

Zaimki nieokreślone - al, alt, alle (rodzaj męsko-żenski/ rodzaj nijaki lub przysłówek/ liczba mnoga)

Har du drukket al vinen?

Czy wypiłeś całe wino?

Alt hvad du siger vil blive brugt imod dig.

Wszystko co mówisz, będzie użyte przeciwko tobie.

Jeg har spist alle frikadellerne.

Zjadłem wszystkie frikadeller.

anden, andet, andre (rodzaj męsko-żenski/ rodzaj nijaki albo przysłówek/ liczba mnoga)

Vi kan gå i biografen en anden dag.

Możemy pójść do kina kiedy indziej.

Har du ikke andet at tage på?

Nie  masz  nic innego do ubrania?

begge (nieodmiennie)

Begge busser kører til Hovedbanen.

Oba autobusy jadą do Dworca Głównego.

hver, hvert

Jeg går på arbejde hver dag.

Codziennie idę do pracy.

Jeg tager på ferie hvert år.

Co roku jestem na wakacjach.

Inne zaimki nieokreślone to:

ingen/ intet nic/ nikt

lidt trochę

mange/ meget wiele

nogen ktoś

 

Man

Podmiot uogólniający. Zamiast Jeg/ du/

han/ hun/ vi/ i/ de piszę się „man” w znaczeniu „każdy” albo „cały świat”. Słowo „man” nie istnieje po polsku. Trzeba przetłumaczyć na formę refleksyjną albo formę bezosobową:

Man tager

Bierze się

Man kan ikke

Nie można

 

Do góry strony